Półroczne dziecko otrzymuje DHA z mleka mamy lub mleka modyfikowanego, dlatego na tym etapie rodzice rzadko zastanawiają się nad jego dodatkowym źródłem. Wątpliwości pojawiają się kilka miesięcy później, gdy dziecko pije coraz mniej mleka, a ryby nadal nie ma w jego jadłospisie.
Przez pierwsze dwa lata życia mózg i siatkówka dziecka gromadzą DHA szybciej niż kiedykolwiek później. Poniżej wyjaśniamy, skąd niemowlę i roczniak biorą ten kwas, kiedy pojawia się luka i co zrobić, żeby ją zamknąć.
Ile DHA dostaje niemowlę z mleka?
Ilość DHA w mleku kobiecym zależy między innymi od diety mamy. Średnio stanowi ono 0,2-0,3% wszystkich kwasów tłuszczowych. U kobiet, które jedzą ryby dwa razy w tygodniu, poziom DHA jest zwykle wyższy niż u tych, które rzadko sięgają po ryby lub całkowicie je wykluczają¹. Dlatego polskie i europejskie zalecenia wskazują, że kobiety karmiące piersią powinny przyjmować dodatkowo 200 mg DHA dziennie, a przy niskim spożyciu ryb dawka może wynosić 400-600 mg².
W przypadku mleka modyfikowanego sytuacja wygląda inaczej. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej musi ono zawierać DHA w ilości 20-50 mg na 100 kcal³. Oznacza to, że dzieci karmione mlekiem początkowym lub następnym otrzymują ten składnik wraz z pokarmem. W pierwszych sześciu miesiącach życia jego dodatkowe źródło zazwyczaj nie jest więc konieczne.
Kiedy pojawia się luka?
Po rozszerzeniu diety, gdy mleko przestaje być głównym pokarmem. Roczniak, który pije 300-400 ml mleka modyfikowanego i je obiady z domowej kuchni, dostaje z mleka około 60-80 mg DHA, a norma dla dzieci do 2. roku życia to około 100 mg dziennie². Resztę powinna dostarczyć ryba: łosoś, makrela, śledź, sardynki, dwa razy w tygodniu. W praktyce polskie badania spożycia pokazują, że dzieci w wieku 1-3 lat dostają z diety kilkanaście miligramów DHA dziennie, bo ryby w tym wieku są rzadkością na talerzu¹.
Jak wprowadzać ryby w diecie niemowlęcia?
Od 7. miesiąca, jako jeden z pierwszych produktów białkowych, w formie gładkiego musu lub drobno rozdrobnionej, bez ości, z pewnego źródła². Tłuste ryby morskie są najlepszym źródłem DHA, ale ze względu na rtęć unika się dużych ryb drapieżnych (tuńczyk, miecznik). Dziecko, które ryby polubi, ma temat omega-3 rozwiązany. Dziecko, które ją wypluwa, co jest częste, potrzebuje innego źródła.
Kiedy tran w kroplach ma sens?
Gdy ryby nie ma w diecie lub pojawia się rzadziej niż raz w tygodniu, gdy dziecko piło mleko modyfikowane krótko, a mama karmiąca nie jadła ryb, albo gdy pediatra oceni, że podaż DHA jest zbyt niska. Dla niemowląt i małych dzieci praktyczną formą jest tran dla dzieci w kroplach, który można dodać do mleka lub posiłku, z dawką dopasowaną do wieku i wyraźnie podaną zawartością DHA w porcji. Przy wyborze liczy się ilość DHA, nie objętość butelki, oraz obecność witaminy D, żeby nie podwajać jej z osobnego preparatu, który niemowlę i tak dostaje². Dla dzieci z alergią na ryby alternatywą jest olej z mikroalg.
Czego nie oczekiwać?
Lepszego spania, szybszego mówienia ani “mądrzejszego dziecka” po tygodniu. DHA jest budulcem mózgu i siatkówki, a jego niedobór warto wyrównać, ale badania u zdrowych, dobrze odżywionych niemowląt nie pokazują, żeby dodatkowe omega-3 ponad normę dawało mierzalne korzyści rozwojowe¹. Suplement domyka lukę w diecie, nie przyspiesza rozwoju.
Co warto zapamiętać?
Niemowlę na mleku ma DHA zapewnione. Luka pojawia się po rozszerzeniu diety, gdy ryba nie wchodzi na talerz. Dwie porcje tłustej ryby tygodniowo to norma, a gdy to się nie udaje, tran w kroplach z podaną zawartością DHA jest rozsądnym uzupełnieniem, najlepiej po konsultacji z pediatrą.
Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych.
Źródła
- Kolanowski W. Wpływ wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 na rozwój dzieci. Forum Pediatrii Praktycznej, 2018, aktualizacja 2026. https://forumpediatrii.pl/artykul/wplyw-wielonienasyconych-kwasow-tluszczowych-omega-3-na-rozwoj-dzieci
- Szajewska H. i wsp. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne/Pediatria, 2021. https://www.standardy.pl/
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/127 w sprawie preparatów do początkowego i dalszego żywienia niemowląt. Dziennik Urzędowy UE, 2016. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0127
